Gamrupa

30 juni 2014 Werken in Afrika. Werken in Afrika is heel iets anders dan werken in Europa. Natuurlijk zijn er ook in Europa grote cultuurverschillen op het arbeidsvlak, maar die zijn nog altijd niet te vergelijken met de Afrikaanse normen. Het gemiddelde uurloon van een arbeider bedraagt 25 dalassi, wat omgerekend ongeveer 50 cent is. Een werknemer werkt gemiddeld 7,5 uur per dag en dan bedoel ik werken en niet de lunch of het drinken van ataya.

Op de bouw van de kraamkamers in Sifoe zie je regelmatig tussen de twintig en dertig mensen werken. Maar een heel klein deel van hen wordt betaald. De mensen uit Sifoe zelf zien af van betaling en doen het werk als vrijwilliger. De weinige betaalde mensen zijn de specialisten, zoals de elektricien, de dakdekker en de loodgieter. Hoewel deze laatste ook afziet van betaling omdat hij oorspronkelijk uit Sifoe komt. Voor zijn knecht en het transport moeten we wel betalen.

Veel van de werklieden uit Sifoe werken in de groene operatiekleding die wij ooit vanuit Nederland met een container naar Gambia verstuurden. Prima kwaliteit, luchtig en toch heel sterk. Waarom zou je daar niet in kunnen metselen als je er wel in kan opereren? Het is uitstekend te wassen en verkleurt nauwelijks. De mannen zijn er maar wat blij mee. Zo kunnen zij hun schaarse kleding tenminste goed houden voor na het werk.

Het is ongelooflijk hoe hard deze mensen werken. In de gloeiende hitte van 40 graden Celsius ladder op, ladder af om een betonnen paal te storten. Steeds met een emmer met de hand gemengde specie om die in de bekisting leeg te gooien en dan weer naar beneden klimmen; een man die samen met zijn twee zonen een tweeënhalve meter diep rond gat van een meter doorsnee in de grond graaft. De jongens hijsen steeds een volle emmer zand omhoog. Onder in het gat wordt, als er weer 40 cm dieper gegraven is, een gietijzeren mal in drie delen naar beneden getakeld om de wand van het gat te bekleden met een betonnen ring. Zo wordt een septic tank hier gebouwd. Ook deze putgraver en zijn zonen krijgen geen loon, zij zijn immers Sifoeanen, dan ben je dus vrijwilliger en doe je dit werk onbezoldigd.

Toch is er een groot probleem, want ook deze werkers hebben gezinnen en moeten hun kinderen naar school kunnen sturen. Ook zij hebben tuinen om te verzorgen en gewassen om te oogsten. Enige tijd geleden was er een soort beroering toen een van de werkers het bijltje erbij neergooide en weigerde nog verder te werken. Was het omdat hij zijn uren betaald wilde krijgen? Of omdat hij het niet eens was met de gang van zaken op de bouw? Nee, hij had te weinig inkomen gehad de laatste maanden omdat hij steeds als vrijwilliger had gewerkt. Het probleem is dat de arbeiders het verontwaardigd van de hand zouden wijzen als wij zouden voorstellen de uren die zij aan deze kraamkamers werken te betalen. Ooit zal er een zoon of dochter in een van deze kamers geboren worden. Ooit zal een van hun kleintjes hier hun inentingen krijgen. Ooit zal het nodig zijn dat er doortastend opgetreden wordt tijdens een bevalling van een baby en wie weet, is die baby wel hun baby. DAT is wat deze mannen en vrouwen drijft. Hun kinderen zullen wel de “luxe” van een veilige omgeving voor de geboorte van hun kinderen kennen. De “luxe” die zij zelf niet gekend hebben en waar al vele vrouwen en kinderen de dupe van geworden zijn.

Maar er moet ook gegeten worden. Kleding en schoeisel moet er ook gekocht worden en soms is er iemand ziek en dan moet er naar een dokter gegaan kunnen worden. Gelukkig is dit probleem nu onderkend en is er gezocht naar een oplossing. Er is een middenweg gevonden. De arbeiders krijgen een vergoeding voor het gebruik van hun eigen gereedschappen, zodat deze vervangen kunnen worden als zij versleten zijn. Zij mogen niet langer dan drie dagen per week op de bouw aan het werk zijn als zij eigen werk hebben waar zij hun inkomsten uit kunnen genereren. En de vrouwen krijgen net zo goed een toelage om emmers te kopen, zodat zij hun werk thuis ook kunnen blijven doen. Een eerlijke gang van zaken lijkt ons en gelukkig is iedereen er tevreden mee.

Ja, er wordt hard gewerkt in Sifoe en wij zijn maar wat trots op de vorderingen die de mannen en vrouwen daar maken met de bouw van de kraamkamers. En ja, er zal (natuurlijk) een budgetoverschrijding zijn van enige duizenden euro’s. Maar dat zijn problemen om hier in Europa op te lossen.

Septictank graven Groene operatiekleding Nieuwe muur

******


AfwerkingZaterdag 31 mei. Creatief bouwen in Gambia. Het is geweldig zoals de bouw opschiet. Dat is te zien aan de foto’s die wij ontvingen van Lamin Badjie, de secretaris van GamRuPa The Gambia en manager van het kraamkamerproject. Het dak zit erop, de muren worden gladgestreken, deuren en ramen worden geplaatst. Nu zoeken wij nog een oplossing voor de stroomvoorziening en de inventaris. Een uitdaging bij het projectbeheer is dat bouwers in Gambia niet gewend zijn om bouwtekeningen exact op te volgen. Net zoals wanneer wij bij het schrijven van een brief woorden zullen veranderen als wij denken dat die beter onze bedoeling uitdrukken, zo zullen zij de bouwtekening anders uitvoeren als ze denken dat het gebouw er dan beter op wordt.

Woensdag 2 april.  Het werk is flink opgeschoten. De buitenmuren zijn afgemaakt en aangestreken, en de dakspanten zitten daarop.  Nu moet het gebouw onder dak en de ramen en buitendeuren geplaatst voor de regentijd die over enkele maande begint.

Wij hebben de plannen doorlopend moeten aanpassen. Er zijn geen voorzieningen om medisch afval veilig te verwijderen. Daarom gaan we een verbrandingsoven bouwen.  Om het verkeer van mensen door de kraamkliniek te beperken, moest er een extra toilet komen.  Nu zoeken we nog een oplossing voor een dienstwoning voor de vaste vroedvrouw.  De binnendeuren zijn gedacht als schuifdeuren, voor de veiligheid en om plaats te besparen.  Echter, zulke schuifdeuren blijken onbekend te zijn in Gambia.  Totdat er schuifdeuren uit Europa kunnen aankomen, zullen er gordijnen hangen op de plaats van de binnendeuren.

In verband met het bouwen van de kraamkliniek is een oude garage afgebroken.  Een nieuw gebouw met een kamer voor stagiaires of vrijwilligers, een kamer voor het koel bewaren van medicijnen en andere spullen, plus een ruimte voor technische zaken is in aanbouw.

De muren worden glad afgestreken Het lijkt wel op een bouwplaats De waterpijpen worden geplaatst 

******

Donderdag 13 februari metzelwerk.  Vrijwel elke dag bezoeken we de bouw, omdat we nieuwsgierig zijn en onder de indruk van de werkkracht van de werklieden. Zo leren wij stap voor stap hoe er in Gambia gebouwd wordt. En vertellen we hun hoe ze dat in Europa doen met machines en duizend voorschriften die de mensen en hun werk in het nauw drijven. De simpele maar productieve hulpmiddelen hier geven ons een gevoel van bevrijding. Zo kan het dus ook nog steeds. Het zijn vaklieden die ook op hun medewerkers letten.
Eigenlijk mankeert hun maar één ding: ze kunnen geen bouwtekening lezen en wijzigen daardoor het plan ter plekke zonder te beseffen dat de functie van de ruimte daardoor totaal verandert  of dat je werkruimte tekortkomt. Geen nood, dan zet je er toch een uitbouw aan? En de volgende dag staat die er dan, wat weer andere problemen oproept. Vandaar dus ook onze dagelijkse bezoeken, waarbij nu en dan correcties plaats moeten vinden.
Metselen met gegoten betonstenen is iets anders dan met gebakken kleistenen, compact en in kleiner formaat. Dat  vergt andere specie, gemaakt met ander zand. Bovendien zijn hun voegen circa drie cm breed. Maar goed, elke metselaar met een opperman maakt er een stevige muur van.
Poeren worden apart gestort in een bekisting, met een wapening van gevlochten betonijzer die in de vloer verankerd is. Waar nodig wordt ruimte gelaten voor een pleisterlaag of tegels.
Ze zijn nu, twintig dagen na de start, nagenoeg op hoogte, morgen worden de muren afgemaakt en de dakspanten door de smid gemeten en volgende week geplaatst.
 
De groep metselaars werkt maandag en dinsdag als vrijwilliger op deze bouw. Woensdag, donderdag en vrijdag zijn ze op hun eigen klussen en zaterdag en zondag opnieuw bij de kraamkamers. Dat hebben ze zelf zo besloten en alleen een begrafenis kan hen daarvan weerhouden.

De muren van de kraamkamers gaan vlug omhoog! Hier komen kraamkamers links en rechts De muren van de kraamkamers gaan vlug omhoog!

******

Woensdag 12 februari.  Misverstanden.  Misverstanden bij de vleet in Gambia. Zelfs als je dezelfde woorden gebruikt, kunnen die voor je gesprekspartner een heel andere betekenis hebben. Ieder praat vanuit zijn eigen werkelijkheid en dan nog in een vreemde taal. Engels is de officiële voertaal, ook al spreekt een groot deel van de bevolking dat niet. Om je heen hoor je verschillende tribetalen, maar de verschillen moet je leren horen. Meestal kennen ze wel een van de grotere talen, maar elke stam heeft zijn eigen vaardigheden en gewoontes. Ook zijn eigen godsdienst en ceremonies.
Nu er door sponsoring steeds meer kinderen naar school gaan, komt Engels er meer in, al wordt het vaak op zijn Afrikaans uitgesproken. Dat is geen slordigheid of luiheid, maar hun hoofd en mond is gewoon anders gevormd, hoewel ook dat weer per volk verschilt.
Een simpel misverstand is ontstaan rond de wc’s in de kraamkamers. Op de tekening heeft de architect zitwc’s geprojecteerd. Wij hebben dat overgenomen, tot een van ons snugger genoeg was om maar eens te vragen hoe de gebruikers dat zouden ervaren. Thuis hebben ze meestal een afgeschoten hoek met een gat in de grond waar ze hun behoefte precies in mikken. Jarenlange oefening in hurkend ontlasten. Dat is dus gewoon niet ter discussie.
Maar anderen komen in openbare toiletten en op scholen en kennen de voetstapwc’s. Dat is ook hurken, maar met een bak die afloopt naar het gat, geglazuurd of geëmailleerd. Goed schoon te houden met een kan of bak water uit de put. Meestal staat er een emmer water klaar die je vol achterlaat voor de volgende klant.
Wie het betalen kan, schaft een zitwcpot aan en poot die boven het gat, doet er zelfs een bril en een deksel op en zet daar dan de emmer water bij. Stromend water is er nog lang niet overal, hooguit tot aan de dichtstbijzijnde tap aan de straat . In de grotere plaatsen breidt het waternet zich wel uit, maar voor slechts een aantal uren per dag. Toch vind je daar toiletten met flushwaterspoeling. Jammer als de stroom uitvalt, want dan stopt ook het water.
Maar de persoon uit de eerste situatie heeft geen idee wat hij of zijn met zo’n raar ding moet doen, klimt er ten einde raad maar bovenop en hurkt, met alle kansen op ongelukken en schade. Zul je hoogzwanger zijn!
Daarover gaat de discussie. We hebben besloten dat we aan (kraam)vrouwen en verloskundigen zullen vragen wat zij ervan vinden.

 

De hoogte moet passen Het begin van een kraamkamer Moeders zullen hier binnenkort bevallen

******

Loodgieter aan het werkAtaya drinken hoort erbijZondag 26 januari 2014. Je zou er een kind van krijgen!  Een van onze op­drachten is bekijken of de bouw van de kraamkamers vordert sinds de fundering op 15 januari werd uitgezet. Vrijwel dagelijks kwijten wij ons van deze taak en rijden wij vanaf ons hotel in circa een uur naar Sifoe, waar voortvarend gewerkt wordt.
De hele gemeenschap doet mee en we zijn steeds weer verbaasd over hun werklust; de mannen en vrouwen werken in ploegen.
De ondervloer van puin en zand lag er tegen de middag al voor een groot deel in, de loodgieter bracht afvoeren aan in sleuven, waarna die vastgelegd werden met zand en specie. De plaats van opstaande pijpen leken ons een beetje vreemd, dus werden architect, manager van het project en anderen bijeengeroepen om uit te leggen hoe het precies zat. Bovendien bleek er een 'gangetje' geprojecteerd te zijn en nog wat andere dingen. Toen kwam uit dat die verschillende bouwers geen tekening konden lezen, afgingen op hun eigen huizen en dan rustig een essentiële wc verplaatsten.  Dat betekent dat de deur in een andere wand moet komen. Op een vloer als deze kunnen zij zich geen complete verloskamer voorstellen, als ze al weten hoe die eruit moet zien.
Wij van onze kant gaan ondanks de zeer lange onderhandelingen toch nog te veel van westerse gedachten uit. Waarbij wij in de toekomst denken, zo van: als ... dan … en vervolgens ... Voorlopig proberen wij zo veel mogelijk bij te sturen, want één ding staat vast: bouwen kunnen ze, hard werken willen ze, vrijwillig, ook op zondag of welke weekdag ook. De bijdrage die zij hiervoor krijgen is regelmatig ataya en een schaal rijst met domoda, waaruit ze met elkaar eten.
Al worden we wel eens somber, wij blijven geloven dat een prachtige labour ward verrijst.

******

Hier wordt gewerkt op de kraamkamersHinke de Klerck tussen zandhopenWoensdag 22 januari 2014 Jullie zullen verbaasd zijn! Kalifa had ons al een beetje voorbereid: jullie zullen verbaasd zijn! Dus trokken we meteen de tweede dag al naar Sifoe, ongeveer een uur rijden vanaf ons hotel waar we al jaren, met nu en dan een onderbreking, ons bivak opslaan. Eerst naar de compound om de familie te begroeten en Ibrahim, de vierde zoon van Kalifa en Arabiatou, te bewonderen. Daarna naar de plek van de kraamkamers. Aan de weg liggen twee grote bergen rood zand, de ene fijn de andere veel grover. Aan de andere kant van de muur ligt een volledig uitgezet plan, uitgegraven en deels al gevuld met gewapend beton, sommige muurtjes reeds opgemetseld tot maaiveld, de wapening voor steunberen keurig in gelid. Door het gat in de volgende muur is een enorm veld gegoten stenen zichtbaar. Die drogen door zon en wind. Elke dag komen de vrouwen om die stenen nat te maken en water aan te dragen voor beton. We krijgen uitleg van de architect over de riolering, waardoor we ons realiseren dat zieke mensen vanuit de medische post door de kraamafdeling zullen komen om naar het toilet te gaan. Dat is een groot risico voor complicaties voor de kraamvrouwen en baby’s. Daarom overleggen wij of het niet mogelijk is een toilet bij de medische post aan te bouwen. Dit idee wordt met gejuich begroet en onmiddellijk opgenomen in het bouwplan. Omdat het middagschaft is, zitten zo’n twintig metselaars en hulpen in de schaduw langs de muren. Ze werken hard, hebben er plezier in dat wij zo opgetogen zijn. Ze hebben een goed ploegensysteem uitgedacht zodat er elke dag gewerkt kan worden en niet alleen in de weekends, terwijl hun gewone werk toch door kan gaan. Ook de vrouwen werken in ploegen. Elke dag levert een andere kalbilo (grootfamilie) de nodige werkkrachten. Wij beloven voor ataya (een bittere, opwekkende thee die met suiker mierzoet gemaakt wordt) te zullen zorgen. Twintig brede grijnzen zijn ons deel.

******

De volgende dag waren ze alweer een eind verder, rapporteerde Gerrit. De fundering voor de extra wc is al uitgegraven zodat er in één keer gestort kan worden. Ze willen binnen de gestelde tijd klaar zijn! Wie praat er toch altijd over die luie Afrikanen??

Hier komt een nieuwe wc

Fundament voor de kraamkamers

Wij ontwikkelen niemand!
Dat doen de mensen zelf!
Wij ondersteunen wel ontwikkeling!